डाळिंब लागवड

डाळिंब लागवडीसाठी हवामान :- उष्ण दिर्घ उन्हाळा कोरडी हवा साधारण हिवाळा

डाळिंब लागवडीसाठी जमिन :- हलकि ते मध्यम प्रकारची जमिन व चुनखडी

कमी प्रमाणात उत्तम निच-याची , हलक्या ते

मध्यम प्रतिची जमिन

लागवडीनंतर फळ घेणेकरिता थांबणेचा कालावधी २ वर्ष , रोपाची लागवड करताना दोन रांगामध्ये १२ फुट व दोन रांगातील दोन झाडांमध्ये १० फुट

अंतर पिके :- झेंडु , चवळी इ. कमी उंचीने वाढणारी पिके

जाती:-

१) गणेश – फळ आकाराने मध्यम

२) जी १३७ – दाणे मऊ रंग किंचित गडद

३) मृदुला ( गणेश x बुल-ए-शाह रेड संकरित महात्मा फुले कृषी विद्यापीठ) – फळ आकाराने मध्यम , फळाचा रंग व दाण्याचा रंग गडद लाल ,फळ ३०० ते ३५० ग्रॅम

४) आरक्ता – आकर्षक दाणे, साल चमकदार ,गडद लाल रंग

५) भगवा – बाजारपेठेसाठी उपयुक्त दर , फळे १८० ते १९० दिवसांत परिपक्व होतात

६) खुले आरक्ता - गणेश x बुल-ए-शाह रेड संकरित महात्मा फुले कृषी विद्यापीठ

जमिन व इतर बाबी :-

१) माती व देठ परिक्षण करुन खतमात्रांचे नियोजन करावे, एकात्मिक खते व्यवस्थापन करावे

लागवड :- जमिनीची चांगली नांगरण करुन प्लॉट सपाटकरावा प्रतिरोपाकरिता 2x2x2( लांबी , रुंदी, खोली )खड्डा करावा त्यामध्ये शेणखत निंबोळी पेंड , ट्रायकोडर्मा ( बुरशी ) टाकणे . रोप लावलेवर त्यावरती तंबाखु पावडर डस्टींग करावी.बुरशी जन्य रोगांकरिता बोर्डेक्स मिश्रण किंवा कॉपर ऑक्सी क्लोराईट व हुमणी किंवा वाळवी करिता क्लोरोपायरीफॉस पाण्यात मिक्स करुन मुळांवर ओतावे. व पावसाळी हवामान असलेस बोर्डेक्स मिश्रण किंवा कॉपर ऑक्सी क्लोराईट बुरशी नाशक फवारावे .

खतांचा वापर :-

अ. क्र.	वर्ष (वय)	शेणखताचे प्रमाण	शेरा
१	१	१० किलो	पहिल्या पाण्याच्या वेळेस शेणखत द्यावे शेणखत कुजलेले असावे व वाळवी येवु नये याकरिता खत वापर ल्यावर क्लोरोपायरीफॉस पाण्यात मिक्स करुन मुळांवर ओतावे
२	२	२० किलो
३	३	३० किलो
४	४	४० किलो
५	५< जास्त	५० किलो

बहाराची पहिली मात्रा

बहर	लेंडी खत	कोंबडी खत	निंबोळी पेंड	रा. खत सिंगल सुपर कॉसटेक
१	१५ किलो	१० किलो	अर्धा किलो	अर्धा किलो
२	२० किलो	१५ किलो	१ किलो	७५० ग्रॅम
३	२५ किलो	२० किलो	दीड किलो	१ किलो

अ. क्र.	अवस्था	पहिला बहर				दुसरा बहर			तिसरा बहर
		N	P2o5	K2O	N		P2o5	K2O	N	P2o5	K2O
१	पहिले पाणी देणेपुर्वी	५०	१५०	२५	७५		२००	५०	१००	२५०	५०
२	फळ धरणा	७५	१००	२५	१२५		१५०	५०	१५०	२००	७५
३	लिंबु आकाराचे फळ	१००	१५०	०	१५०		२००	०	२००	२५०	०
४	पेरु आकाराचे फळ	५०	२००	५०	१००		२५०	१००	१५०	३००	१५०
५	रंग येण्याची अवस्था	७५	५०	७५	१५०		१००	१५०	२००	१५०	२००
६	गोडी व वजन वाढ	७५	०	१२५	१५०		०	२००	२००	०	२५०

वरिल सर्व खते ग्रॅम मध्ये असुन युरिया खत देताना नत्र ( N ) मिळतो युरिया मध्ये ४६ % नत्र असते. म्हणुन ५० ग्रॅम नत्र देताना २३०० ग्रॅम युरिया देणे . सिंगर सुपर फ़ॉसफ़ेट मध्ये स्फुरद ( P2O5) मध्ये १६ते १८% स्फुरद असतो.म्हणजे १०० ग्रॅम स्फुरद देताना १६०० ग्रॅम सिंगल सुपर फ़ॉसफ़ेट वापरावे व म्युरेट ऑफ पोटॅश मध्ये पालांश ( k2o ) घटक असुन मध्ये ६०% याप्रमाणे १५०० ग्रॅम म्युरेट ऑफ पोटॅश वापरावे .शक्यतो सर्व खते सरळ दिलेस लवकरजास्त फायदा होतो .

रोपांची निगा :- दर १५ दिवसांनी

अ. क्र.	दिवस	खताचे नाव व प्रमाण
१	१५दिवसांनी १ वेळा	युरिया १० ग्रॅम सिंगल सुपर फॉसफेट १० ग्रॅम म्युरेट ऑफ पोटॅश १० ग्रॅम ३ महिन्यातुन १ वेळा ५ किलो कंपोस्ट अर्धा किलो निंबोळी पेंड प्रति झाड देणे . दर सहा महिन्यांनी २५ ग्रॅम सुश्म अन्न द्रव्य( ZN,MN,BO,FE) इ. दुय्यम अन्न द्रव्य( CA,MG,S) इ. वापरावे .पावसात हिरवळीची खते पेरुन फुलावर येण्या आधी जमिनीत गाडावीत. 0 ह्युमिक अ‍ॅसिड मुळांची वाढ करणेस दर २० दिवसांनी मुळांजवळ ओतावे.

संजीवकांचा वापर

अ. क्र.	संजीवक	घटक	कालावधी	प्रमाण	पीक अवस्था
१	वाढ रोधक	इथे फॅन	ताण बसण्याकरिता	१०० ली. पाण्यात ५० मिली	ताण
२	ऑक्झिन्स	अल्फानॅफथॅलिक अ‍ॅसॅटिक अ‍ॅसिड	पाणी दिलेवर दीड महिन्यांनी	१०० ली. पाण्यात २५ मिली	फुलोरा
३	जीबरेलिक अ‍ॅसिड	GA3	पाणी लावल्यानंतर अडीच महिन्यांनी	१०० ली. पाण्यात ४ ग्रॅम	लिंबु आकाराची फळे
४	सायटोकायनिस्न	6 BA	पाणी लावल्यानंतर साडेचार महिन्यांनी	१०० ली. पाण्यात १०० मिली	पेरु आकाराची फळे
५	वाढ नियंत्रक	क्लोरोमॅक्वेट क्लोराईट	पाणी लावल्यानंतर सहा महिन्यांनी	१०० ली. पाण्यात १५० मिली	फळ पक्व अवस्था

सुचना –वरिल घटकांचा वापर करताना दुकानदाराकडुन योग्य माहिती घेवुन औषढांचे प्रमाण तयार करावे व पाणी स्वच्छ वापरावे पाण्याचा सामु योग्य राहण्याकरिता अंदाजे ५ ते ६ लिंबे पाण्यात पिळावीत (बी विरहीत ) किंवा सायट्रिक अ‍ॅसिड वापरावे व PH पेपरने योग्य चाचणी घ्यावी

२) औषध फवारणी स्वतंत्र करावी सदर औषधे पौर्णिमा कालावधी दरम्यान फवारलेस फायदा होतो

पालवीची वाढ रोखणे आणि कार्यक्षमता वढविणे	संजीवक	फवारण्याचा हेतु
१ डाळिंब फळ लिंबु आकाराचे असताना पालवी आल्यास	सी सी सी ( वाढ नियंत्रक )	फाजील वाढ रोखणे
२ पहिल्या फवारणीनंतर७ ते १० दिवसांनी	सुक्ष्म अन्न द्रव्ययुक्त खत व NPK graed water soluble ( 0-52-34 )	पालवी परिपक्व होणे
३ दुस-या फवारणीनंतर ७ ते १० दिवसांनी	सुक्ष्म अन्न द्रव्ययुक्त खत व अ‍ॅमिनो अ‍ॅसिड	पालवीची कार्यक्षमता वाढवावी

बहर:-

१) मृग बहर – पावसाळी कालावधी

२) हस्त बहर – सप्टेंबर , ऑक्टोंबर

३) आंबे बहर – आंब्याबरोबर घेतल्या जाणा-या डाळिंब बहराला आंबे बहर म्हणतात.

कोकणामध्ये डाळिंब लागवड करताना सप्टेंबर पुढील कालावधी निवडणे योग्य ठरेल

१) काळजी- बहर धरण्याची तारिख निश्चित करणे , छाटणी आधी खते ( कंपोस्ट स्फुरद विरघळवणारे जीवाणु ट्रायकोड्रामा) मागवुन

छाटणी-

१) पोट छाटणी – झाडाच्या आतील भागात फळ येण्यासाठी केलेली छाटणी होय. झाडाच्या आतील भागात फळ देणा-या काड्या ठेवण्यात येतात त्यामुळे फळ सावलीत तयार होते

२) पंजा छाटणी ‌ - हाताच्या पंजाप्रमाणे छाटणी केली जाते या छाटणीत झाडाच्या पोटातील म्हणजेच आतील फांद्याचे जाळ काढुन झाड पोकळ करण्यात येते त्यामुळे प्रत्येक फांदीला चांगला सुर्यप्रकाश मिळतो